Metaverse Nedir? Dijital Geleceğin Kapıları Açılıyor

Metaverse, dijital varlıklar ve akıllı sözleşmeler için bir platform sağlayan ikinci nesil bir blokzincir altyapısıdır.

Açık kaynaklı olarak geliştirilmiştir. Bu sayede herkes kendi metaverse’ünü oluşturabilir ve mevcut yapıyı kullanabilir.

Kavram daha geniş anlamda, internetin gelecekteki hali olarak görülür. Kalıcı, paylaşılan ve üç boyutlu sanal alanlardan oluşur.

Alanlar birbiriyle bağlantılıdır. Kullanıcılar, insanları ve yazılım ajanlarını temsil eden avatarlarla bu evrende yer alır.

Metaverse aynı zamanda sanal dünyalar ile artırılmış gerçekliğin tamamını kapsayan bir çerçeveyi ifade eder.

Terim ilk kez 1992 yılında Neal Stephenson’ın Snow Crash adlı romanında kullanılmıştır. Kitapta, sanal evren içinde rekabet eden iki yazılım platformundan biri olarak geçer.

Zamanla VR topluluğu bu kavramı benimsemiş ve yeniden tanımlamıştır. Günümüzde metaverse, tek bir oyuna ya da evrene bağlı olmayan, tamamen çevrim içi bir dijital evreni anlatır.

“Metaverse” kelimesi, sanal gerçeklik (VR) ve siber uzay kavramlarıyla birlikte kullanılır.

Ancak bu terim, 1990’ların başında ortaya çıkan “cyberspace” ifadesinden daha eskidir. “Meta” ve “universe” kelimelerinin birleşiminden oluşur. Genellikle kolektif, paylaşılan sanal alanların tamamını ifade eder.

Metaverse’in nasıl çalıştığını, hangi projelerin öne çıktığını ve bu dijital evrende nasıl yer alabileceğini öğrenerek geleceğin internetini bugünden yakalayın.

Metaverse Nedir?

Metaverse, internet ve dijital teknolojilerin gelişimiyle ortaya çıkan, insanların sanal avatarlar aracılığıyla etkileşime girdiği, üç boyutlu dijital bir evrendir.

Basitçe:

• Sanal ve artırılmış gerçeklik teknolojileriyle oluşturulan dijital dünyalardır.
• Kullanıcılar bu ortamlarda sosyalleşebilir, çalışabilir, alışveriş yapabilir, eğlenceli aktivitelerde bulunabilir.
• Facebook’un (Meta) büyük yatırımlar yaptığı bir konsepttir.
• Blockchain, NFT’ler ve kripto paralar da metaverse ekonomisinin parçası olabilir.

Örnekler: VR gözlükleriyle girilen oyun dünyaları, sanal konserler, dijital gayrimenkul satışları.

Metaverse henüz tam olgunlaşmamış bir teknolojidir, ancak dijital hayatın geleceği olarak görülüyor.

Facebook’un Yeniden Markalaşması: Meta’ya Dönüşüm

Ekim ayında Facebook, sosyal ağ hizmeti şirketi olarak şirket ismini Meta Platforms, Inc (NASDAQ: FB) olarak değiştirdiğini duyurdu.

Basın açıklamasında Facebook, “Meta’yı Tanıtıyoruz: Bir Sosyal Teknoloji Şirketi” ifadesini kullandı.

Meta, şirketin tüm uygulamalarını ve teknolojilerini tek bir marka altında toplamayı hedefliyor.

Facebook, Meta’nın öncelikle metaverse gerçeğe dönüştüreceğini, insanları birbirine bağlayacağını, topluluklar oluşturacağını ve aynı zamanda işletmeleri büyüteceğini belirtti.

Kurumsal Yapı Değişmedi

Facebook’un kurumsal yapısı Meta’ya dönüşürken değişmedi. Başka bir deyişle, Facebook, WhatsApp ve Instagram isimlerini korumaya devam ediyor. Ancak bunları üreten ve yöneten şirket artık Meta olarak anılıyor.

Yeni isimle birlikte Mark Zuckerberg, Facebook’un (şimdi Meta) temsil ettiği ana ürünü yansıtmak istiyor. Bu ürün özellikle metaverse’dür.

Metaverse, birçok şirketin internetin gelecekteki versiyonu olarak yaratmakla ilgilendiği, paylaşılan çevrimiçi 3D sanal alan anlamına geliyor.

AR ve VR Arasındaki Fark Nedir?

Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR), bir süredir geliştirilmekte olan iki teknolojidir. Ancak 2021 yılında küresel çapta yoğun şekilde uygulanmaya başladılar.

Artırılmış Gerçeklik (AR)

AR, sanal nesneleri gerçek hayatla harmanlayan bir teknolojidir.

Teknoloji, bilgisayar ile önünüzde gördüklerinizi oluşturmak yerine, dijital görüntüleri gerçek dünyadaki görüşünüzün üzerine yerleştirir.

Kullanıcıya AR deneyimi sunmak için dijital görüntüleri doğrudan gözlerine yansıtabilen veya telefon ya da tablet ekranı üzerinden gördüklerinin üzerine bindirebilen bir cihaz gerekir.

Sanal Gerçeklik (VR)

Sanal gerçeklik deneyimi ise neredeyse tamamen bilgisayar tarafından oluşturulan bir dünyaya daldığınız bir deneyimdir.

VR teknolojisi size artık evrenimizin fiziksel sınırları içinde olmadığınızı söyler.

Bunun yerine duyularınız tamamen farklı bir yerde olduğunuzu hissettirir.

Örneğin, VR başlık taktığınızda görüş alanınız neredeyse tamamen makinenin yarattığı dijital görüntüler ve seslerle kaplanır. Bu durum başka bir dünyaya taşınmış gibi hissettirir.

Temel Farklar

AR ve VR teknolojisi arasındaki temel fark şudur. Sanal gerçeklik sizi fiziksel dünyadan tamamen koparır. Buna karşın artırılmış gerçeklik sizi bir düzeyde bağlı tutar (bu yüzden ‘artırılmış’ terimi kullanılır).

Bunun en önemli pratik farkı şudur. AR deneyiminde gerçeklikle fiziksel bağlantınız sayesinde somut bir varlık hissi elde etmek mümkündür. Bu da sanal nesnelerle gerçekmiş gibi etkileşime girme olasılığı sağlar.

Öte yandan sanal gerçeklik bu tür bir deneyim sunamaz. Çünkü gerçeklikten tamamen kopuksunuz ve etrafınızdaki her şey bilgisayar tarafından üretilmiş.

AR ve VR arasındaki bir diğer önemli fark da AR’ı her gün kullanabiliyor olmanızdır. Ek ekipman (başlık gibi) satın almanızı gerektirmez.

Buna karşın VR başlıkları şu anda oldukça pahalıdır ve herhangi bir şey üretmek için yüksek performanslı bilgisayarlar gerektirir.

AR ve VR Teknolojileri Karşılaştırması

Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR), bir süredir geliştirilmekte olan iki teknolojidir. Ancak 2021 yılında küresel çapta yoğun şekilde uygulanmaya başladılar.

Bahsedilen iki teknoloji arasındaki temel farkları ve özellikleri daha iyi anlamak için aşağıdaki karşılaştırma tablosunu inceleyebilirsiniz.

Kullanım Alanları

Uygulamada AR uygulamaları iş dünyasında birçok farklı sektörde kullanılıyor. Bunlar arasında sağlık, eğitim ve hatta turizm yer alıyor.

VR teknolojisi de farklı iş ortamlarında kullanılıyor. Ancak çoğunlukla müşterilerine ellerine alamayacakları ürünlerle (arabalar veya mücevherler gibi) uygulamalı deneyimler sunmanın yollarını arayan kurumsal şirketlerle sınırlı.

Teknolojinin yakında ana akım pazara girmesi bekleniyor. Ancak şimdiye kadar sanal gerçeklik etrafındaki ilginin çoğu eğlence amaçlıdır.

Oyun Metaverse

Oyun Metaverse, oyuncular tarafından kullanılmak üzere sıfırdan devasa bir sanal gerçeklik olarak inşa edilmiş 3D ortam fikridir.

Programcılar tarafından mevcut teknoloji kullanılarak konulan kurallar dışında hiçbir kural veya kısıtlaması yoktur.

Oyun Metaverse kullanıcılar (veya ‘sakinler’) gerçek zamanlı bir 3D dünyada deneyim yaşayabilir ve etkileşime girebilir.

Birbirleriyle metin, sohbet veya ses kullanarak iletişim kurabilirler. Dünyayı keşfedebilir, içindeki nesneler ve insanlarla etkileşime girebilir veya sosyalleşebilirler.

Oyun Metaverse, hayati oyuncu girişi süreçleri de dahil olmak üzere tüm sanal gerçeklik süreçlerini çalıştıran merkezi bir sunucu tarafından kontrol edilir.

Sunucu aynı zamanda metaverse içinde yapılan her şeyi kaydeder. Böylece içinde herhangi bir şey olursa, bundan kimin sorumlu olduğunu tespit edebilir ve uygun önlemi alabiliriz.

Metaverse: İnternetin Bir Sonraki Aşaması mı?

Metaverse, kendi avatarlarımızı yaratabileceğimiz, yeni beceriler öğrenebileceğimiz ve dünyanın her yerinden insanlarla oynayabileceğimiz dijital bir ortamdır.

İlk olarak Neal Stephenson tarafından 1992 tarihli Snow Crash romanında hayal edilen metaverse, uzun zamandır bilim kurgu olarak görülüyor. Ancak şimdi gerçeğe daha da yaklaşıyor olabilir.

Bilgisayarlarla ve birbirimizle olan ilişkimizi kökten değiştirebilir.

Snow Crash’te Metaverse

Snow Crash’te Metaverse, insanların avatarları aracılığıyla sosyalleşebileceği, bilgiye ve eğlenceye erişebileceği üç boyutlu bir alandır.

Sanal dünyada insanlar kendi kişiselleştirilmiş 3D “avatarları” ile temsil edilir.

Stephenson, Metaverse’ünü herkesin bir avatar ile temsil edildiği geniş bir üç boyutlu manzara olarak hayal etti.

Second Life’ta 2D karikatür bir karakterle temsil edilirsiniz. Ancak Metaverse avatarınız tıpkı sizin gibi görünebilir.

Video aramalardan alınan görüntüler veya hatta 3D tarama kullanılarak oluşturulabilir. Bu muhtemelen yakın gelecekte gerçekleşecek.

Paylaşılan Dijital Dünya

Dijital dünya, dünya çapındaki insanlar tarafından paylaşılacaktır. Kendi para birimi ve ekonomisi, kendi yasaları ve sosyal normları olacaktır.

2021 itibariyle Metaverse büyük ölçüde PC veya konsolda oynayan oyuncularla sınırlıdır.

Ancak Snow Crash’te, Metaverse kullanıcılarının benzer teknoloji kullanmasalar bile birbirlerinin sanal ortamlarına girmelerine izin veren “rızaya dayalı halüsinasyon” terminalleri vardır. Belki de farklı şirketler kendi Metaverse’lerini kurmuştur.

Stephenson, Metaverse’deki herkesin bir avatar ile temsil edileceğini hayal etti. Second Life gibi bu dijital dünya, insanların mağazalar kurduğu ve sosyalleştiği bir yer olabilir.

Oyun oynamanın ötesinde bize eğitim ve öğretim olanağı sunar (tarihi çağları keşfederek öğrenmeyi düşünün).

Hatta iş girişimleri ve sanat/kültür projeleri yürütme imkanı verir.

Sınırlamalar

Bununla birlikte Metaverse birçok sınırlaması var. Yalnızca bağlı olduğumuz kişilerle etkileşime girebiliriz. Bu nedenle Metaverse kullanmayan biriyle tanışmak ve sosyalleşmek istiyorsanız cep telefonunuz veya tabletiniz olabilecek bir portala ihtiyacınız olur.

Metaverse Kullanım Örnekleri

Metaverse kullanım örnekleri sayısızdır. Bazılarına bakalım,

• Dijital Kimlik Sistemi: Metaverse, dijital kimlikleri depolamak ve yönetmek için kapsamlı bir sistem olarak geliştirildi. Bunlar çevrimiçi oyunlardaki avatarlar, fiziksel dünyadaki benzersiz kartvizitler ve hatta belirli bir web sitesindeki benzersiz şifreler dahil birçok biçim alabilir.
• Dijital Varlık Değişimi: Metaverse ayrıca merkezi olmayan borsalar için bir platform görevi görebilir. Bu, kullanıcıların mümkün olan en az kısıtlamayla dijital varlıklar oluşturmasına ve ticaret yapmasına olanak sağlar. Örneğin, yeni para birimleri oluşturabilir veya Bitcoin’e (BTC) bağlanarak “MST’ler” üretebilirler.
• Coin Anlaşma Sistemi: Coin Anlaşma Sistemi, Hizmet Olarak Blockchain (BaaS) konseptinin pratik bir uygulamasıdır. Bu işlevde düğümler, ağdaki diğerleriyle değer alışverişi yapmak için dijital kimliklerini kullanabilir. Bu yetenek Metaverse platformunun ötesine uzanır ve kullanıcıların ilgili blok zincirlerinde alışveriş yapmalarına olanak sağlar.
• Merkezi Olmayan Özerk Organizasyon (DAO): Bu, sermayeyi yönetmek ve fon dağıtmak için akıllı sözleşmeler kullanan tamamen yeni bir blok zinciri varlığı türüdür. Kullanıcılar Metaverse sisteminde önceden ayarlanmış şablonlara dayalı olarak kendi merkezi olmayan özerk organizasyonlarını oluşturabilir.
• Dağıtılmış Borsa: Bu işlev sayesinde kullanıcılar üçüncü taraf kurumlara ihtiyaç duymadan dijital para birimleri değiştirebilir. Bu, güvenli eşler arası finansal işlemleri kolaylaştırır ve diğer değer depolama ve transfer biçimlerine erişimi genişletir.

Sonuç

Metaverse, internetin evriminde yeni bir çağın kapılarını aralıyor. Neal Stephenson’ın 1992’deki vizyoner romanından günümüzün dijital gerçekliğine uzanan bu yolculuk, teknolojinin insan etkileşimini nasıl dönüştürebileceğini gösteriyor.

Facebook’un Meta’ya dönüşümü gibi büyük kurumsal hamlelerin yanı sıra, blockchain teknolojisi ve dijital varlık alışverişi gibi yenilikçi uygulamalar, bu dijital evrenin sadece bir hayal olmadığını kanıtlıyor.

AR ve VR teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte metaverse, oyun dünyasının ötesine geçerek eğitimden sağlığa, ticaretten sosyal etkileşime kadar hayatımızın her alanına nüfuz etmeye başladı.

Dijital kimlik sistemleri, merkezi olmayan borsalar ve DAO’lar gibi uygulamalar, bu yeni dijital evrende nasıl yaşayacağımızı, çalışacağımızı ve etkileşimde bulunacağımızı yeniden tanımlıyor.

Ancak metaverse henüz gelişim aşamasında. Yüksek teknoloji maliyetleri, erişim sınırlamaları ve dijital-fiziksel dünya arasındaki bağlantı sorunları gibi zorluklar aşılmayı bekliyor.

Bununla birlikte, metaverse potansiyeli tartışılmaz. İnternetin bir sonraki büyük atılımı olarak, dijital ve fiziksel gerçekliği birleştirerek tamamen yeni deneyim ve olanaklara kapı açıyor.

Geleceğin interneti olan metaverse, bugünden şekillenmeye başladı. Bu dijital evrene erken dahil olanlar, yalnızca teknolojik bir devrimin tanığı olmakla kalmayacak, aynı zamanda dijital geleceğin mimarları arasında yer alacaklar.

Sıkça Sorulan Sorular

MUSTAFA KULAKSIZ

, 545 gönderiler

Tüm Makaleleri Gör